Tijdens de overgang kan je te maken krijgen met opvliegers. Maak je geen zorgen, het is volkomen normaal.

Veel vrouwen in de overgang ervaren opvliegers als overgangsklacht. Hoewel opvliegers volkomen normaal zijn, kan het even schrikken zijn als je niet weet wat er aan de hand is. Als je ooit een intense hittegolf door je lichaam hebt gevoeld en je wangen warm werden, dan heb je misschien al een opvlieger gehad. Laten we meer ontdekken over wat een opvlieger is tijdens de overgang en wat je eraan kunt doen.

Net zoals de puberteit en PMS veel veranderingen in ons lichaam veroorzaken, zoals schaamhaar en stemmingswisselingen, doet de overgang dat ook. Het voelt misschien vreemd om het gevoel te hebben dat je de controle over je lichaam een beetje bent verloren. De overgang is een natuurlijk proces dat het begin markeert van een nieuw hoofdstuk in ons leven.

Opvliegers overgang

Aangezien ons lichaam tijdens de overgang voorzichtig de hormoonproductie begint te vertragen, is het normaal dat je enkele symptomen zult ervaren. Een van de meest voorkomende is iets dat opvliegers (of warmte aanval) wordt genoemd. Opvliegers of nachtzweten kunnen spontaan plaatsvinden, zonder duidelijke oorzaak. De symptomen van opvliegers beginnen meestal vanuit je borstkas en stijgt dan op naar je hoofd. Daar komt het woord opvlieger vandaan. Opvliegers die je ervaart tijdens de overgang zijn extreem onvoorspelbaar, maar kunnen wel door cafeïne, voeding en alcohol worden opgewekt.

Hoewel sommigen van ons er misschien nooit doorheen gaan, kunnen anderen meerdere opvliegers per dag krijgen - iedereen reageert anders tijdens de perimenopauze (De periode rondom de menopauze) en het is normaal om ze ook na de overgang te ervaren [1]. Maar wat zijn het precies en hoe voelt het?

Wat zijn opvliegers?

Ooit een compliment gekregen of zelfs maar ergens voor naar voren geroepen en voelde je je wangen opvlammen van de hitte of je hele gezicht rood worden? Nou, een opvlieger is niet veel anders dan dit. Veel mensen beschrijven het als een plotselinge hittegolf die zich naar boven verspreid door het lichaam, de borst, de nek en het gezicht, waardoor je huid vaak ook rood wordt [1]. Opvliegers kunnen een paar seconden tot een half uur duren, totdat je lichaam uiteindelijk weer op temperatuur is.

Wat is de oorzaak van een opvlieger?

Opvliegers komen meestal voor rond de overgang en het vaakst tijdens de perimenopauze. Opvliegers kunnen onder andere worden veroorzaakt door emotionele stress. Ook is er een samenhang met wat je eet of drinkt. Volgens onderzoek komt de oorzaak van opvliegers en (nachtelijk) zweten tijdens de overgang door de daling van het oestrogeen. Er worden in een deel van de hersenen bepaalde boodschapperstofjes (neurotransmitters) ontregeld waardoor het warmtecentrum (thermoneutrale zone) zich versmalt. Die registreert dan een andere temperatuur dan de werkelijke temperatuur. Eigenlijk is dus je thermostaatcentrum van slag [2]. Als gevolg hiervan is het normaal dat de lichaamstemperatuur fluctueert en soms een reactie veroorzaakt in de vorm van een opvlieger.

Symptomen van opvliegers

Een opvlieger is te herkennen aan de volgende symptomen en klachten:

  • Overmatig zweten;
  • Hartkloppingen;
  • Hoofdpijn;
  • Duizeligheid;
  • Het afwisselend bloedheet hebben en koude rillingen hebben;
  • Een (diep)rode gelaatskleur;
  • Een opgejaagd gevoel;
  • Vlagen van misselijkheid.

De intensiteit van opvliegers en de daarbij horende symptomen kan sterk variëren. Sommige vrouwen ervaren lichte klachten, zoals een lichte warme gloed door het lichaam, andere worden doorweekt in zweet wakker in bed. Dit wordt ook wel nachtzweten of nachtelijke opvliegers genoemd. Soms heb je alleen s’nachts opvliegers of juist alleen overdag en soms beide. Naast opvliegers kun je in de overgang ook nog last hebben van overgangsklachten zoals hoofdpijn, vaginale droogheid, stemmingswisselingen en onregelmatige menstruaties.

Opvliegers voorkomen

Opvliegers kunnen op elk moment van de dag of nacht voorkomen, zonder dat je er veel aan kunt doen om ze onder controle te krijgen - zoals bij de meeste hormonale reacties. Er zijn enkele externe triggers zoals pittig eten, cafeïne, roken, alcohol, dikke kleding en bepaalde soorten medicijnen. Hoewel dit niet betekent dat je je favoriete curry helemaal niet meer kunt eten of je geliefde dikke trui weg hoeft te geven - er zijn veel tips en trucs die je kunnen helpen bij het beheersen van je opvliegers.

Factoren die opvliegers kunnen verlichten of voorkomen zijn:

  • Niet te strakke en ventilerende kleding dragen. Trek laagjes kleding die je makkelijk kan uit doen wanneer je het warm krijgt; 
  • Verminderen van factoren die stress veroorzaken. Dit kan al iets simpels zijn zoals het uitschakelen van meldingen op je telefoon;
  • Opvliegers komen met name door de daling van het oestrogeen. Je zou bij je huisarts kunnen informeren naar hormoontherapie, hormonale medicijnen, niet-hormonale medicijnen en homeopathische middelen; 
  • Let op je ademhaling. Door een rustige ademhaling kun je een opvlieger voorkomen of verminderen. Vermijd zoveel mogelijk situaties die een verhoogde hartslag triggerts door bijvoorbeeld angstige situaties; 
  • Controleer je medicijn gebruik. Sommige medicijnen kunnen opvliegers verhogen; 
  • Vermijd gerechten die pittig of gekruid zijn; Verminder alcohol gebruik; 
  • Stop met roken. Vrouwen die roken, blijken eerder, vaker en langer last te hebben van opvliegers; 
  • Verminder het drinken van warme drankjes zoals koffie of thee. Met name cafeïne houdende dranken kunnen een trigger zijn; 
  • Vermijd warme of benauwde ruimtes;

Hoewel niemand waarschijnlijk liefhebber is van opvliegers, zijn ze een veel voorkomend symptoom tijdens de overgang. Praat erover met je vrienden, moeder of partner. Als je opvliegers je onzeker, angstig of gestrest maken, kun je ook ademhalingsoefeningen, visualisaties of zelfs meditatie proberen; tenslotte kan het beheersen van je gevoelens helpen om er beter mee om te gaan.

Welke truc je ook het beste helpt omgaan met opvliegers, het is ook goed om jezelf eraan te herinneren dat ze niet permanent zijn. Lees in onderstaande artikelen meer over de overgang.

Wil je meer weten over opvliegers? Luister op De Wereld Wijven de podcast van Elles de Bruin van Omroep MAX en NPO Radio 1 over opvliegers.

Medische disclaimer

Deze informatie in dit artikel is gecontroleerd door een specialist op het gebied van overgang. Het is niet bedoeld om te worden gebruikt of als bewijs te dienen voor diagnostische of behandelingsdoeleinden. Neem contact op met je huisarts voor advies over een bepaalde medische aandoening. 


Bronnen:

[1]Huisarts & Wetenschap 

[2] Arulkumaran, S., Ledger, W., Doumouchtsis, S., & Denny, L. (2019). Oxford Textbook of Obstetrics and Gynaecology. Oxford University Press.

dorenda van dijken
Dit artikel is gecontroleerd door: Dorenda van Dijken

Dorenda van Dijken heeft als gynaecoloog al ruim 20 jaar ervaring met menopauzeproblematiek. Het geeft haar veel voldoening om vrouwen in deze levensfase van juiste informatie te voorzien en weer op weg te helpen. Lees hier meer over Dorenda van Dijken

Lees verder