wat is een menstruatiecyclus

Als je menstruatie begonnen is, kan het je erg helpen om te weten wat er in je lichaam gebeurt en waarom.

Menstruatiecyclus hormonen

Laten we dus eens naar de feiten kijken. Eens in de maand word je ongesteld, of menstrueer je. De meeste meisjes worden tussen hun elfde of veertiende levensjaar voor het eerst ongesteld, maar bij sommige meisjes gebeurt het al als ze acht of negen zijn en sommige meisjes worden pas voor het eerst ongesteld als ze vijftien of zestien zijn. Ongesteld worden is de manier van je lichaam om te zeggen dat het volwassen genoeg is om zwanger te worden. Maak je geen zorgen, dat betekent niet dat je zwanger wilt of moet worden, alleen dat het nu mogelijk is. Door de ontwikkelingen van hormonen tijdens je puberteit kan dit per meisje verschillen.

Baarmoedercyclus

Menstruatiecyclus duur

Je menstruatie is onderdeel van je maandelijkse menstruatiecyclus die tussen de 21 en 35 dagen duurt, met 28 dagen als gemiddelde. Als je voor het eerst ongesteld bent geworden, kan het een tijdje duren voor je menstruaties een patroon hebben gevonden. In het begin variëren je menstruaties in lengte, en duurt het lang of juist kort tot je volgende menstruatie.

Dus wat is de menstruatiecyclus? En hoelang duurt een menstruatiecyclus? Eerst ontwikkelt je baarmoeder slijmvlies, het endometrium, als voorbereiding op de aankomst van een bevruchte eicel. Dan vindt er een ovulatie (eisprong) plaats, waarbij een van je eierstokken een eicel vrijgeeft, die dan via een van je eileiders naar je baarmoeder gaat. Dat duurt een paar dagen. Als de eicel op zijn reis naar de baarmoeder een spermacel tegenkomt, kan hij bevrucht raken, en dan kun je zwanger worden. Maar als de eicel niet bevrucht wordt, wordt hij door je lichaam afgestoten samen met wat bloed en het baarmoederslijmvlies, en dat is je menstruatie. Het bloeden begint ongeveer veertien dagen na de ovulatie, en duurt gemiddeld drie tot vijf dagen, waarbij je de eerste twee dagen het meeste bloedverlies hebt.

En dan begint de cyclus weer van voren af aan. De cyclus herhaalt zich ongeveer 400 tot 450 keer (echt waar) tot je rond je 50e levensjaar in de overgang komt en je menstruaties helemaal stoppen.

Een paar dagen en weken voordat je ongesteld wordt, kun je last hebben van emotionele en lichamelijke veranderingen. Dit heet PMS of premenstrueel syndroom (om de officiële naam maar eens te noemen). Je kunt een opgeblazen gevoel hebben en misselijk zijn, je borsten kunnen groter worden en je kunt diarree krijgen. Je kunt je ook verdrietig voelen of prikkelbaar zijn, of huilbuien krijgen. Dat is allemaal normaal. Niet leuk, maar wel normaal.

Vlak voordat je ongesteld wordt en ook tijdens de menstruatie kun je lichte buikpijn krijgen. Dit heet menstruatiepijn en wordt vooral veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoeder om het slijmvlies uit de baarmoeder te krijgen. Ook dit is volkomen normaal. Maar als je veel pijn hebt of als de pijn lang aanhoudt, ga dan naar je huisarts.

Ongesteld zijn kan dus een hele uitdaging zijn. Verwen jezelf maar eens lekker (neem bijvoorbeeld een ijsje) en maak je niet te veel zorgen: die krampen, pijn en dat slechte humeur zijn zo weer voorbij.

Tekst gaat verder onder de infographic

Wist je dat?

11-15
leeftijd waarop de meeste meisjes voor het eerst ongesteld worden
400-450
gemiddeld aantal menstruaties in een heel leven
50
gemiddelde leeftijd waarop de menstruatiecyclus stopt

Menstruatiecyclus berekenen

Als je geen anticonceptie neemt of zwanger wilt worden is het handig om je cyclus te weten. Als je geen anticonceptie neemt weet je hierdoor beter wanneer je weer ongesteld moet worden en als je zwanger wilt worden weet je hierdoor wanneer je op je meest vruchtbaarst bent. Het kan handig zijn om gebruik te maken van een menstruatiekalender. Ga langs je huisarts voor een dergelijke agenda of probeer een van de vele apps die beschikbaar zijn voor iOS en Android. Dit kan ook handig zijn wanneer je onregelmatige menstruaties hebt. Bij sommige menstruatiekalenders kun je kenmerken van je bloeding invoeren, zoals hevig bloeden, verandering in kleur en spotting. Het bijhouden van een menstruatiekalender is ook goed wanneer je onzeker bent of je menstruatie wel normaal is omdat je vaak ongesteld wordt of wanneer je menstruatie niet opgang komt.

Folliculaire fase

De eerste twee weken van je cyclus wordt ook wel de folliculaire fase genoemd. In deze fase is je baarmoeder haar aan het voorbereiden voor de innesteling.

Week 1 (dag 1 t/m 7)

Het is week 1 van je menstruatiecyclus en je begint met menstrueren. Op dit moment heeft het oestrogeen-niveau het laagste punt bereikt. Hierdoor kan het zijn dat je je minder energiek voelt dan normaal. Gedurende de eerste paar dagen van je ongesteldheid kan het ook voorkomen dat je last krijgt van menstruatiepijn en je een beetje kortaf reageert.

Terwijl de dagen voorbijgaan zullen je oestrogeenspiegels weer stijgen. Als gevolg hiervan ga jij je weer wat energieker voelen en word je meer gefocust.

Gedurende de eerste week van je menstruatiecyclus is het belangrijk om je nergens tegen te verzetten. Als je je moe voelt, neem dan even rust. Als je honger hebt, eet dan wat. En als je iets op je hart hebt, deel het met je naasten. Het klinkt misschien heel simpel, maar dit kan net dat kleine verschil maken. Onthoud goed dat hoe wij ons lichamelijk voelen van invloed is op onze geestelijke gesteldheid en andersom.

Week 2 (dag 8 t/m 14)

Energie te veel? Dat komt omdat de hormonen oestrogeen en progesteron aan het toenemen zijn. Inmiddels zijn de bloedingen ook gestopt (menstruaties duren gemiddeld 3 tot 8 dagen). In de tweede week van je menstruatiecyclus zul je ook merken dat je libido toeneemt en je dus meer zin krijgt in seks.

Omdat je weer wat energieker en scherper bent is dit het ideale moment om de dingen te doen die je normaalgesproken uit de weg zou gaan. Maar pas op, de extra hormonen die door je lijf gieren kunnen angstgevoelens versterken. Zorg er dus voor dat je je omringt met personen die je vertrouwt, doe rustig aan met de cafeïne en probeer niet zo intensief te sporten (denk bijvoorbeeld aan zwemmen of yoga).


Luteale fase

De laatste twee weken is de tweede fase van je cyclus en dit wordt ook wel de luteale fase genoemd. Dit is de fase vanaf de eisprong tot aan je menstruatie.

Week 3 (dag 15 t/m 21)

De derde week van je menstruatiecyclus staat bekend om een emotionele achtbaan. In het begin van de week wordt het oestrogeen-hormoon geleidelijk aan minder waar het progesteron-hormoon gaat stijgen. Hierdoor kan je je minder energiek voelen waardoor je het liefst onder een deken op de bank wilt kruipen.

Tegen het einde van deze week gaan de hormoonspiegels weer geleidelijk aan stijgen en een normaal niveau bereiken. Met andere woorden, de kalmte en rust zal wederkeren.

In deze fase van je menstruatiecyclus vindt ook de ovulatie (eisprong) plaats. Daardoor is de kans op zwangerschap zeer groot wanneer je seks hebt zonder anticonceptie.

Week 4 (dag 22 t/m 28)

De laatste week van je menstruatiecyclus wordt ook wel vaak het premenstrueel syndroom (PMS) genoemd. Hierbij nemen het oestrogeen-, testosteron en progesteron-hormoon een duikvlucht, wat resulteert in een terneergeslagen gevoel. Omdat je hormoonniveaus zo plots veranderen kan je stemming ook zeer onvoorspelbaar zijn. Wees dus niet verbaasd als een vriend of vriendin je plots irriteert met iets wat hij of zij zegt.

 
Ook ga je waarschijnlijk een rusteloos gevoel overhouden aan deze week. Het oestrogeen-hormoon bevat namelijk serotonine, een stofje dat je slaapritme reguleert. Omdat het oestrogeen-hormoon minder aanwezig is in je lichaam kan het dus zijn dat je deze week wat minder goed slaapt.

Lees verder