Bacteriële vaginose: wat je afscheiding je probeert te vertellen

Dit artikel is gecontroleerd door: Karen Joash

Ruikt je afscheiding de laatste dagen anders dan je gewend bent? Of voelt je ondergoed vochtiger aan dan normaal? Dat kan verwarrend zijn, zeker omdat afscheiding van kleur, hoeveelheid en geur verandert gedurende je cyclus. Soms doet je lichaam gewoon wat het hoort te doen. Maar er zijn ook momenten waarop zo'n verandering een signaal is dat de balans in je vagina is verstoord. Dit verschil is alleen niet altijd meteen duidelijk.

Bacteriële vaginose is een van de meest voorkomende oorzaken van een veranderende afscheiding en komt vaker voor dan je wellicht verwacht. Hieronder lees je wat het is, hoe je het herkent, waardoor het kan ontstaan en wat je eraan kunt doen als de klachten aanhouden of terugkomen.

In je vagina leven van nature verschillende bacteriën die samen zorgen voor een gezonde balans. Lactobacillen zijn daarbij de belangrijkste spelers. Deze goede bacteriën maken melkzuur aan, waardoor schadelijke bacteriën minder kans krijgen om te groeien. Normaal gesproken mer je hier niets van, want je lichaam regelt dit zelf.

Het kan echter voorkomen dat deze balans verstoord raakt en bepaalde bacteriën de overhand krijgen. Dat kan leiden tot bacteriële vaginose, vaak afgekort als BV. Het is een van de meest voorkomende vaginale aandoeningen waar veel vrouwen+ weleens mee te maken krijgen, vooral tijdens de vruchtbare jaren ^[1].

De symptomen van bacteriële vaginose kunnen sterk verschillen, van nauwelijks merkbaar tot vrij duidelijk. Hierdoor kan het lastig zijn om deze infectie te herkennen. Wel is het goed om te weten wat in veel gevallen BV vanzelf weer verdwijnt ^[1]. Houden de klachten wel aan? Dan kan het zijn dat een behandeling nodig is.

Doordat de symptomen van bacteriële vaginose subtiel kunnen zijn merk je niet altijd direct dat er iets anders is. Het meest herkenbare signaal is echter een verandering in je afscheiding. Die wordt vaak dunner en waterig en kan een grijswitte kleur krijgen. Ook kan het een sterke, visachtige geur krijgen. Vooral na seks kan de geur sterker worden, doordat sperma de pH-waarde van je vagina tijdelijk kan beïnvloeden.

Wat bacteriële vaginose onderscheidt van andere vaginale klachten, is dat het meestal niet samengaat met jeuk of pijn. Heb je daar wel last van, dan is de kans groter dat er iets anders speelt, zoals een schimmelinfectie^[2]. Dat onderscheid is best belangrijk. Bij vaginale klachten wordt namelijk snel gedacht aan een schimmelinfectie, terwijl dat niet altijd de oorzaak is.

Houd er ook rekening mee dat je afscheiding van nature verandert tijdens je cyclus. De hoeveelheid, kleur en textuur schommelen mee met je hormonen, je cyclus en je leeftijd. Als je weet wat voor jou normaal is, dan wordt het makkelijk om te herkennen wanneer iets afwijkt.

Er is meestal niet één duidelijke oorzaak voor bacteriële vaginose. Vaak gaat het om een combinatie van factoren die samen de balans in je vagina beïnvloeden. Soms zit de oorzaak in iets kleins dat je niet direct aan je klachten koppelt, zoals een verandering in je routine of in je cyclus.

Onbeschermde seks

Bacteriële vaginose wordt niet gezien als soa, maar onbeschermde seks kan wel invloed hebben op je vaginale balans ^[3]. Sperma heeft namelijk een andere pH-waarde dan je vagina, waardoor de balans tijdelijk kan verschuiven. Bescherming, zoals een condoom, en veilige seks helpen niet alleen om de kans op BV te verkleinen, maar beschermen je ook tegen soa's.

Je vagina “schoonmaken”

Het klinkt wellicht logisch om je vagina goed schoon te houden, maar te vaak of te grondig werkt vaak averechts. Producten met parfum of zeep kunnen de natuurlijke balans van je vagina verstoren. Bovendien zijn onze vagina’s zelfreinigend en houden ze de balans in de meeste gevallen goed in stad. Het beste wat je kunt doen, is haar dat werk laten doen. Was alleen de buitenkant met lauw water, draag dagelijks schoon ondergoed van ademend materiaal en gebruik geen geparfumeerde producten rond je intieme zone.

Menstruatieproducten niet op tijd vervangen

Tijdens je menstruatie verandert je vaginale balans tijdelijk, onder andere omdat menstruatiebloed een licht andere pH-waarde heeft. Het te lang laten zitten van een tampon of maandverband kan dat effect versterken en een omgeving creëren waarin ongewenste bacteriën makkelijker groeien. Bovendien kan het niet regelmatig vervangen van je menstruatieproducten ook leiden tot Toxic Shock Syndroom.

Vind je het lastig vindt om bij te houden wanneer je voor het laatst je menstruatieproduct hebt vervangen? Het kan in dat geval handig zijn om een herinnering of alarm op je telefoon in te stellen.

Heb je het vermoeden dat je bacteriële vaginose hebt? Dat kan onprettig zijn, maar er is geen reden voor paniek. In de meeste gevallen verdwijnen de klachten vanwelf weer. Probeer je geen zorgen te maken als dat niet het geval is, BV is namelijk eenvoudig te behandelen. Vaak krijg je van je huisarts een antibioticakuur, in tabletvorm of als crème om direct op je huid aan te brengen ^[4].

Blijft de visachtige geur of de veranderde afscheiding aanhouden? Of komen de klachten steeds terug? Dan is het verstandig om een nieuwe afspraak te maken met je huisarts. Die kan je onderzoeken en kijken of een eventuele extra behandeling nodig is. Het kan ook helpen om je vagina in de tussentijd zoveel mogelijk met rust te laten: vermijd geparfumeerde producten en spoel niet inwendig.

Bacteriële vaginose tijdens je zwangerschap

Ook tijdens een zwangerschap kun je bacteriële vaginose krijgen. Merk je een duidelijke verandering in je afscheiding, neem dan contact op met je huisarts of verloskundige. Die kan een veilige behandeling voorschrijven, passend bij je zwangerschap, zodat je je weer snel kunt richten op jezelf en je baby.

Bacteriële vaginose en seks

Word je behandeld voor bacteriële vaginose? In de meeste gevallen kun je nog gewoon seks hebben, zolang jij en je partner zich hier prettig bij voelen. Houd er wel rekening mee dat sommige vaginale crèmes of gels de betrouwbaarheid van een latex condoom kunnen aantasten ^[4]. Daardoor bescherm je jezelf mogelijk minder goed tegen een zwangerschap of soa.

Ja, en dat is frustrerend als je net van de klachten af was, maar het is ook heel normaal. Ongeveer de helft van de vrouwen+ die BV heeft gehad, krijgt het binnen zes maanden opnieuw, en ongeveer 30 procent zelfs al binnen drie maanden ^[5].

Het kan helpen om bij te houden op welke momenten je klachten terugkomen, bijvoorbeeld rond je menstruatie, na seks of bij gebruik van bepaalde producten. Zo herken je sneller een patroon.

Komen je klachten regelmatig terug of voelt het niet helemaal goed? Bespreek dit dan met je huisarts. Bij terugkerende BV is vaak een meer persoonlijke aanpak nodig, en je huisarts kan je daarbij helpen.

Blijft je afscheiding er anders uitzien of ruikt die duidelijk visachtig en verdwijnt dat niet vanzelf? Of merk je naast de veranderde geur en textuur ook pijn, jeuk of een branderig gevoel? Dan is het goed om dit te laten bekijken door je huisarts.

Vaginale klachten komen vaak voor, maar dat maakt ze niet minder vervelend. Juist wanneer iets anders voelt dan wat voor jou normaal is, loont het om aandacht te geven aan die signalen. Zo kom je sneller te weten wat er speelt en wat je eraan kunt doen.